KERK

DE HERVORMDE KERK TE ODOORN

De huidige Hervormde Kerk bevindt zich op een plaats, waar stellig eenmaal een vóór-Christelijk heiligdom stond.
Later zullen er waarschijnlijk enige houten kerkjes hebben gestaan totdat in de 12^e eeuw de oorspronkelijk
Rooms Katholieke kerk werd gebouwd. Volgens de overlevering bestond het benedengedeelte uit grote
granietblokken gehakt uit hunebedstenen.

In 1856 werd de kerk, omdat ze te klein was geworden, afgebroken. Alleen het uit het laatst van de twaalfde eeuw
daterende koor bleef gespaard. Het teken van de bouwmeester is nog zichtbaar in de consistoriekamer.

Dit na de Hervorming als consistoriekamer dienstdoende bouwwerk is het oudste der gemeente Odoorn en op de
kerk van Anloo (plm. 1100) na het oudste gebouw van de provincie Drenthe.

Bouw nieuwe kerk in 1856-1857

In 1856 werd de kerk, omdat zij te klein was geworden, afgebroken. De kosten van de nieuwe kerk werden
geraamd op f 13.544,—,.
Op 4 mei 1856 werd de laatste kerkdienst in de oude kerk gehouden. De kerkdiensten die tijdens de bouw van de
nieuwe kerk gewoon doorgang vonden, werden gehouden in de openbare lagere school. ‘s Morgens voor de
bewoners van Odoorn en ‘s middags voor de bewoners van Valthe en Exloo.

Van de oude kerk werd een tekening gemaakt. zodat de beeltenis bewaard bleef. Van de opbrengst van de
verkochte pentekeningen werd een uurwerk in de nieuwe kerk ingebouwd.

Tijdens de bouw van de “nieuwe” kerk verongelukte een van de arbeiders, na een val van 40 voet ( plm. 12 mtr).

Op 3 mei 1857 werd de nieuwe kerk ingewijd, maar door een brand op 25 november 1897 weer geheel verwoest.
Op 28 augustus 1899 werd de kerk, die op de oude muurresten en fundamenten was herbouwd, ingewijd.

DE KERKKLOKKEN

De oudste klok, waarvan wij nog iets weten, moet dit opschrift hebben gedragen:

Van een kanon ben ik gegoten,

In 1931 werd deze klok omgegoten tot een nieuwe, omdat er scheuren waren ontstaan tengevolge van het luiden
gedurende de strenge vorst in 1929.

Op de klok die door de Duitsers in 1943 werd geroofd (“geroofd” omdat het Landoorlog-reglement van 1907,
dat ook door Duitsland bekrachtigd was, het wegnemen van kerkelijke voorwerpen verbood), stond te lezen:

Den 29 november 1897 woedde te Odoorn een hevige brand.

De bij die brand vernielde klok droeg de volgende inscriptie:

          “Ik ben een bazuin groot van warden

          Titie Goossens heeft mi gegooten

          Toen hi nog vrijer was”.

Op 9 februari 1941 werd vanaf de kansel aan de gemeente meegedeeld, dat van de burgemeester een brief was
gekomen waarin stond dat de klok niet meer mocht worden geluid.
In januari 1943 berichtte de burgemeester dat de klok op last van de Duitse bezetter zou worden weggehaald.
De klank van de scheidende klok werd op 30 januari 1943 vastgelegd op grammofoonplaten. Dit werk werd
belangeloos verricht door Radio Vogelzang uit Borger.

Op vrijdag 26 februari 1943 werd de klok door de nazi’s uit de toren gehaald en op 1 maart op een vrachtauto
geladen, nadat er eerst nog door de gebroeders Eerenstein met grote witte letters de naam “Odoorn” op was
geschilderd, voor het geval zij nog terug mochten komen. Dit is niet gebeurd.

Vanaf 3 juli 1943 heeft de klok van Schiermonnikoog hier in de toren gehangen. Dit was de klok die op
vrijdagavond 4 mei 1945 de bevrijding inluidde.
Op 13 augustus 1945 is ze weer naar beneden getakeld voor de terugkeer naar het eiland.

Op 19 juni 1945 werd reeds opdracht gegeven aan de firma Van Bergen te Heiligerlee tot het gieten van een
nieuwe kerkklok. De middellijn van de nieuwe klok Is 91 cm, de toon is in a en het gewicht is 475 kg.

Op vrijdag 17 januari 1947 is de nieuwe klok in de toren opgehangen en ze draagt de naam “Vrijheid”.

Als geschiedkundige herinnering staat er op de klok:

“11 april 1945 gemeente Odoorn bevrijd”

Tevens staat op de klok:

“1 maart 1943 oude klok door de Duitschers geroofd”